Een gehuwde vrouw uit een familiecultuur zal pas een appél op de VO doen als de nood heel hoog is. Als door huiselijk geweld de situatie thuis voor haar (en vooral voor haar kinderen) onleefbaar is geworden. De stap naar de VO is heel groot, omdat zij daarmee risico loopt op verstoting, verlies van de kinderen, eerwraak. Een eerder als ‘huiselijk geweld’ aangemerkte situatie kan ontaarden in een (dreiging met) ‘eergeweld’ als zij:

• ongehoorzaam is aan haar man
• haar man verlaat (ook al mishandelde deze haar)
• naar de vrouwenopvang vlucht
• echtscheiding aanvraagt
• de kinderen meeneemt en onttrekt aan gezag van hun vader.

Het sluiten van een huwelijk is belangrijk in familieculturen. Het vinden van een geschikte huwelijkspartner voor hun dochter is in traditionele families van groot belang. De echtgenoot moet zijn vrouw goed kunnen onderhouden en beschermen, ook tegen eerverlies. Andersom willen de ouders van een zoon een geschikte schoondochter die hen kleinkinderen – en mogelijk een stamhouder – kan schenken. Van een zoon en schoondochter mag je ook zorg en steun verwachten voor hun oude dag.

Haar familie vindt alleen een goede partij voor haar als het meisje van onbesproken gedrag is. Zij moet als maagd het huwelijk in. Ook haar zusters en vriendinnen moeten niet het voorwerp van roddel zijn. Is ze geen maagd meer (en dit is bekend), dan moet zij genoegen nemen met een mindere partij, een man die niet goed verdient, uit een familie komt zonder aanzien. Dit verklaart grotendeels waarom ouders zo streng en beschermend zijn ten aanzien van de eer van hun dochters.
Zodra een vrouw getrouwd is gaat de verantwoordelijkheid voor haar eer in principe over naar haar echtgenoot en schoonfamilie.

Veel huwelijken in familieculturen zijn gearrangeerd, soms wordt dit al geregeld als de partners nog kinderen zijn. Het huwelijk betreft een overeenkomst tussen twee families, bijv. vanwege behoud van familiebezit, of om een verblijfsvergunning te verkrijgen. Het is voor jongeren moeilijk om onder zo’n overeenkomst uit te komen, in sommige gevallen kun je daarmee de familie eer schenden. Ouders oefenen meer of minder druk uit op hun zoon of dochter om toch in te stemmen. De scheidslijn van een ‘gearrangeerd’, ‘vrijwillig’ gesloten huwelijk naar een gedwongen huwelijk is niet altijd scherp te trekken.

Er is sprake van een ‘huwelijksdwang’ wanneer iemand tegen zijn of haar wil moet trouwen, onder zware druk van de familie, soms met dreiging met fysiek geweld. Redenen voor een gedwongen huwelijk zijn bijvoorbeeld

1. Om een zakelijke deal (geld, verblijfsvergunning, …) tussen twee families te effectueren
2. Om iemand te ‘genezen’ van homoseksuele of lesbische gevoelens. Dit kan alleen als de gemeenschap hiervan niets weet, anders ben je geen geschikte kandidaat, dat geldt zeker voor mannen.
3. Om na een verkrachting de ‘bezoedeling’ van het meisje of vrouw weg te werken, waarschijnlijk vindt ze geen andere man meer bereid als partner.
4. Om de familie te ontheffen van de verantwoordelijkheid voor haar ongepaste gedrag. Door het huwelijk is de verantwoordelijkheid voor haar eer overgedragen aan haar man en schoonfamilie.
5. Om de eer te herstellen nadat een ongehuwde vrouw seks heeft gehad én de buitenwereld ervan weet.

In traditionele families treedt een getrouwde vrouw in principe toe tot de familie van haar echtgenoot. Vaak trekt het nieuwe echtpaar ook letterlijk in bij zijn ouders. Haar eer is de verantwoordelijkheid van haar echtgenoot en schoonfamilie geworden. In haar schoonfamilie staat ze onderaan in de hiërarchie, waardoor haar positie vaak niet gemakkelijk is.Van haar wordt verwacht dat zij een zorgende taak heeft naar de schoonouders. Van haar schoonmoeder krijgt zij niet altijd de steun die ze nodig heeft. Soms zijn de verhoudingen problematisch, soms komt er geweld aan te pas.

In Nederland kan de situatie anders zijn. Het komt vaker voor dat het echtpaar niet inwoont bij de ouders van de man. Door migratie wonen leden van dezelfde familie in verschillende Europese landen, of deels nog in het herkomstland. Het komt ook voor dat een man voor een huwelijk naar Nederland komt, en intrekt bij zijn vrouw en haar ouders. De positie van de echtgenote is dan vaak sterker dan die van haar man. Zij kent immers de taal, zeden en gewoonten in Nederland, zij heeft een netwerk en opleiding en wellicht werk. Wanneer de man traditionele opvattingen heeft over vrouwen, kan hij zich dan wel in zijn persoonlijke eer aangetast voelen. Zij beweegt zich vrij en is niet per definitie gehoorzaam aan haar man.

De kinderen die geboren zijn in een huwelijk behoren in familieculturen tot de vader en zijn familie. Dit maakt het voor moeders extra moeilijk om de stap tot scheiding te zetten. Zij kan daarmee de kinderen verliezen. Zoons zijn belangrijk voor ouders omdat zij daarmee later schoondochters kunnen krijgen. En deze hebben samen een zorgplicht voor hun ouders. Die zorgplicht geldt niet voor de eigen dochters. Zonen staan daarom hoger in de hiërarchie en daarnaast is de oudste als stamhouder belangrijk.

Vaak treden de jongens al heel jong beschermend, controlerend en corrigerend op naar hun zus (soms ook hun moeder). Zij leren al heel jong – ook door hun moeder - wat wel en niet hoort. Ook krijgen jongens met de paplepel binnen dat zij verantwoordelijk zijn voor eer van hun zussen, en wat de gevolgen zijn voor hun familie als deze een ‘misstap’ begaan.

Zie ook: Opvang van de kinderen

Na een echtscheiding gaat een vrouw in beginsel terug naar haar eigen familie. Soms kan dit echter niet. Bijvoorbeeld wanneer haar familie het niet eens is met de scheiding. Dan staat ze er alleen voor. Het is ook mogelijk dat haar familie die het wel eens is met haar scheiding, ver weg woont in het herkomstland. Zij kunnen dan geen feitelijke invulling geven aan hun bescherming en verantwoordelijkheid voor haar eer. In beide situaties kan de omgeving haar daardoor nog steeds associëren met de ex-schoonfamilie. Het is ook mogelijk dat andere familieleden of goede vrienden bescherming bieden en voor haar belangen opkomen bij de ex-schoonfamilie en de gemeenschap.
Omdat ze zonder bescherming van een echtgenoot leven worden gescheiden vrouwen soms seksueel lastig gevallen door mannen.

De kinderen behoren in familieculturen aan de vader en zijn familie. Wanneer ze bij de scheiding toch zijn toegewezen aan de moeder, is er meestal een bezoekregeling getroffen. De situatie kan veranderen wanneer de vrouw een nieuwe vriend of echtgenoot krijgt. Dan kan de ex-man gaan twijfelen over de eer van zijn eventuele dochter. Zij kan niet onder één dak slapen met deze man, want wie garandeert dat hij haar niet seksueel lastig valt?
De risico’s die een gescheiden vrouw (opnieuw) loopt op eergerelateerd geweld:

• als ze zich te ‘vrij’ gedraagt
• meerdere mannelijke vrienden heeft
• ze een nieuwe relatie krijgt

Zolang ze nog niet getrouwd is met de nieuwe vriend, kan dit buitenechtelijke seks betekenen, dus onkuisheid. Het is dus zaak om snel te hertrouwen, dan is deze mogelijke eerschending voorkomen of hersteld. Uiteraard vindt de (ex-schoon)familie het wel belangrijk dat zij de ‘juiste’ partner heeft gekozen.